Bugün 16 Kasım 2018, Cuma         
Bizi Takip Edin!   
 
 SİSTEM İSTATİSTİKLERİ
Bugün Dün Toplam
6
9
7.986

 

İZMİR ARI YETİŞTİRME

 

İZMİR ARI FİRMALARI

 

İZMİR ARI BİRLİĞİ

 

İZMİR ARI YETİŞTİRENLER

Arılar Hakkında Bilgiler

Arı

1-Arı Taksonomisi:
 Dünyada 100.000 dolayında böcek türü taksonomik olarak sınıflandırılmıştır. Bu 100.000
tür içinde 23.000 dolayında arı türü bulunmaktadır. Bal arıları evrimleri süresince diğer böcek
türlerinden farklılık göstererek kendilerine has morfolojik ve anatomik yapılarını
geliştirmişlerdir. Örneğin bal arılarında polen toplamaya yarayan polen sepetçiklerinin
oluşması, nektar ve polenle beslenmeye geçiş bu farklılaşmanın en tipik örnekleridir. Hayvanlar
aleminin böcekler sınıfında yer alan bal arısının taksonomisi aşağıda verilmiştir.
 Alem (Kingdom) : Hayvanlar (Animalia)
 Şube (Phylum) : Eklembacaklılar (Arthropoda)
 Alt şube (Subphylum) : Antenliler (Antennata)
 Sınıf (Class) : Böcekler (Insecta)
 Takım (Order) : Zar kanatlılar (Hymenoptera)
 Familya (Family) : Arılar (Apidae)
 Cins (Genus) : Bal arıları (Apis)
 Tür (Species) : Bal arısı (Apis mellifera)
 Apis cinsi içinde "Batı" bal arısı olarak adlandırılan Apis mellifera dışında 3 tür daha
bulunur ki bunlar "Doğu" bal arısı türleri olan; Apis cerana, Apis dorsata ve Apis florea'dır.
 Dünya bal üretiminde A. Cerana'dan kısmen yararlanılırken üretimin tamamına yakın kısmı
A.mellifera kullanılarak gerçekleştirilmektedir. Diğer 2 tür ise kovana alınamamış olup doğal
yuvalarda tek bir petek üzerinde yaşamaktadırlar.
 
2-Arının Vücut Yapısı:
 Arının vücudu baş, göğüs ve karın olmak üzere üç bölümden meydana gelir. Arıların bütün
vücudu kitinli kalınca bir katmanla örtülüdür. Bu katman bir dış iskelet meydana getirir ve
hayvanın iç organlarının korunmasını sağlar. Ayrıca arıların vücudu sık bir tüy tabakasıyla
kaplıdır. Arılarda baş önden bakıldığında bir üçgeni andırır. Başta; gözler, duyarga ve ağız
parçaları bulunur. Gözler bir çift bileşik (petek) göz ile üç adet basit gözden ibarettir. Basit
gözlerin her biri binlerce küçük üniteden oluşmaktadır. Bileşik göz; ana arıda 3.000, işçi arıda
4.000 ve erkek arıda 8.000'den fazla gözcüğün birleşmesinden meydana gelmiştir. Gözün her 
bir ünitesi bakılan cismin küçük bir kısmını görür ve bu görüntüler birleştirilerek cismin
görüntüsü tamamlanır.
 Arılarda koku, tat ve dokunma, hissetme duyularını algılayan bir çift duyarga (anten) başta
bulunmaktadır. Bu duyargalar oldukça kuvvetli kaslar yardımıyla her yöne hareket etme
kabiliyetine sahiptirler. Duyargalar dişilerde 12, erkeklerde 13 halkadan meydana gelmiştir.
Duyargalar içerisinde bulunan sinir uçları sayesinde arılar duyularına ek olarak rüzgar hızını ve
hava sıcaklığını da algılayabilmektedirler. Arıların duyargaları o kadar hassastır ki 2 km
mesafeden balın kokusunu algılayabilirler.
 Arılar; üst dudak, üst çene, alt çene ve alt dudak olmak üzere dört kısımdan meydana gelen
yalayıcı-emici ağız tipine sahiptirler. Alt çeneleri yardımıyla koparıcı özellik gösterirler. Alt
çene ve alt dudak birlikte uzanarak hortum şeklindeki “probozisi oluştururlar. Probozis ve
bunun uzantısındaki dil sıvı gıdaların alınmasını sağlar. Dil uzunluğu, arı ırkına göre
değişmekle birlikte 6-9 mm arasındadır. Arının, üzeri kıllarla kaplı bulunan dil kısmı iç içe
geçmiş sert halkalardan oluşur. Bu halkalar arasında zarımsı, dar ve tüysüz kısımlar vardır. Bu
yapısından dolayı dil gerektiğinde uzayıp kısalabilme özelliğine sahiptir. Beslenme işlemi
bittiğinde probozis kıvrılıp başın arka kısmına katlandığında dil eski haline nazaran oldukça
kısa görünmektedir.
 
3-Ana Arının Önemi Ve Üretimi :
 Ana arı yetiştiriciliğinde kullanılan başlatıcı ve bitirici koloniler yeterince güçlü olmalı, bol
miktarda arı sütü salgılayacak genç işçi arı ve polen içermelidir. Polen, genç işçi arıların arı
sütü üretebilmeleri için gerekli besin maddesidir.
 Ana arının ilkbaharla sonbahar arasındaki dönemde yetiştirilebilmesine karşın, en uygun
dönem, nektar ve polen üretiminin en bol olduğu zamandır. Ana arının üretildiği dönemde
nektar ve polen üretiminin yeterli ve dengeli olması; ana arı hücrelerine daha bol arı sütü
bırakılmasına ve oğul dönemi devam ettiği için doğal çoğalma içgüdüsünün
değerlendirilmesine neden olur. Ayrıca, bu dönemde erkek arıların aktif ve bol oluşları iyi bir
fırsattır.
 
Ana Arı Üretimi :
Ana arı üretimi, üretimle ilgili işlerin sırasıyla ve zamanında
yapılmasını gerektirir. Başlatıcı kolonilerin hazırlanmasından itibaren yumurtlamaya başlayan
bir ana arının üretimi yaklaşık 1 aylık bir zaman gerektirir. Ana arı üretim kapasitesini etkileyen
en önemli faktör çiftleştirme kutularının sayısıdır. Mayıs-Eylül ayları arasındaki üretim
döneminde her bir çiftleştirme kutusu için 4-5 adet ana arı üretilebilir. Örneğin 100 adet
çiftleştirme kutusuna sahip ticari ana arı üretim işletmesi 1 yılı kapsayan üretim döneminde
400-500 adet ana arı üretip satabilir. Bu sayıya ulaşabilmek için aşağıda verilen iş ve işlemlerin
aksatılmadan yapılması zorunludur. Ana arı üretimi zor bir iş olmamakla birlikte plan, program
ve ekip çalışması gerektiren bir iştir.
Damızlıkların Seçimi ve Hazırlanması
 Damızlık olarak kullanılacak ana arılar, ait olduğu ırkın tüm özelliklerini belirgin bir şekilde
göstermeli ve gerekli seleksiyon aşamalarından geçmiş olmalıdırlar. Ticari ana arı üretimi
yapan kuruluşlar, üretimlerini damızlık değeri taşıyan ve nesilleri test edilmiş, tercihen damızlık
sertifikası almış ana arılardan yapmalıdırlar. Sertifikalı damızlık ana arılar, ya yapay
tohumlanmış, ya da izole edilmiş çiftleştirme alanlarında çiftleştirilmiş olmalıdır. Arıcı
şartlarında damızlık koloni temin edilemediği taktirde en basit olarak; ilkbaharda gelişme hızı
yüksek, önceki yıllarda en çok balı üreten, oğul vermeyen, hiçbir zaman hastalığa 
yakalanmamış, sakin ve uysal mizaçlı koloniler damızlık olarak kullanılabilir. Damızlık
kolonilere, transferden 4-5 gün önce uygun renkte kabartılmış petek verilerek aşılamanın
yapılacağı gün istenen yaşta larva bulunması sağlanır.
Başlatıcı Kolonilerin Hazırlanması
 En az 15 arılı çerçeveye ulaşan iyi gelişme göstermiş koloniler seçilir. Bunların ana arısı,
transferden 3-4 gün önce alınıp ana arısız bırakılır. Larva transferinin yapılacağı günün
sabahında fazla çerçeveler çıkartılıp kolonideki arı yoğunluğu artırılır, kolonide üretilen doğal
ana arı hücreleri bozulur ve çerçeve düzenlemesi yapılır. Bu koloniler, üretimde kullanıldığı
sürece sürekli şurupla beslenir, genç işçi arı veya çıkmak üzere olan kapalı yavru ile takviye
edilir. Başlatıcı koloni olarak, bol miktarda genç işçi arıların toplandığı polen ve bal bulunduran
2-3 petekli bir oğul kutusu da kullanılabilir.
Temel Ana Arı Yüksüklerin Hazırlanması
 Teknik ana arı yetiştiriciliğinde larvaların yerleştirileceği temel ana arı hücreleri (yüksük)
saf bal mumundan yapay olarak hazırlanmaktadır. Parlak renkte, kokusuz saf bal mumu çift
cidarlı eritme kabında eritilir. Su içerisinde bekletilerek suya doyurulmuş yüksük kalıbı önce
suya sonra erimiş bal mumuna ve sonra tekrar suya batırılarak elde edilen yüksükler bir çıta
üzerine erimiş balmumu yardımıyla monte edilir. Elde edilen yüksükler 10-11 mm derinlikte
ve 9-10 mm çapında olmalıdır. Çıtada 15-20 adet yüksük bulunur ve bu çıtalardan bir çerçeveye
üç adet takılarak bu iş için özel hazırlanmış olan bir çerçevede 45-60 adet yüksük bulunması
sağlanır. Ana arı üretiminde saf balmumundan yapılmış temel yüksükler kullanıldığı gibi bu
amaç için üretilmiş plastik olanlar da kullanılabilir.
Larva Transferi
 Damızlık kovandan, 6-12 saat yaşlı larvalı çerçeve seçilir. Bir fırça yardımı ile arıları kovan
içerisine dökülerek temizlenir. Çerçevenin şiddetle silkelenmesi durumunda günlük balın larva
üzerine akmasına neden olunacağından bu işlemden kaçınılmalıdır.
 Seçilen çerçeve rüzgar ve direkt güneş ışınlarından korunarak kısa sürede aşılama yerine
(transfer odasına) getirilir. Transfer odası kovan içi şartlarına benzer olarak 30-33 oC ısı ve %
60-70 nem içermelidir. Uygun yaşlı larvalar, hücrelerden transfer kaşıkçığı yardımıyla alınır ve
önceden hazırlanmış olan yapay yüksüklere yerleştirilir. Bu işlemi yaparken dikkat edilecek en
önemli husus, larvanın zedelenmeden alınıp yüksüğe bırakılmasıdır.
 Larva transferi zor bir işlem gibi görülse de bu konuda çalışan kişiler zamanla tecrübe
kazanarak bu işlemi kolaylıkla yapabilirler. Böylece hem larva tutma oranlarında artış sağlarlar
hem de belirli bir sürede daha çok sayıda aşılama yapma melekesi kazanırlar. Ayrıca, özellikle
başlatıcı kolonilerin ilk kullanım dönemlerinde, yapay yüksüklerin bu kolonilerde bir gün
süreyle bekletilmesi ve aşılama öncesi yüksüklere sulandırılmış taze arı sütü uygulaması tutma
oranlarını olumlu yönde etkilemektedir
Aşılı Yüksüklerin Başlatıcı Kolonilere Verilmesi
 Bir başlatıcı koloniye verilecek 45-60 adet larva transferi tamamlandığında aşılı yüksükler
bekletilmeden başlatıcı kolonilere verilir. Larva transferinden 4-5 gün önce ana arısı alınmış ve
birkaç saat önce de çerçeve düzenlemesi yapılmış başlatıcı kolonide, larva transfer edilen
çerçeve, bir yanında açık yavrulu diğer yanında polenli iki çerçeve arasında koloninin ortasına
verilir. Başlatıcı kolonideki diğer açık yavrulu petekler transfer edilen larvaların daha iyi
bakılabilmesi için çıkartılmış olmalıdır. Bu kolonideki polenli petekler genç işçi arıların arı sütü
üretebilmeleri, açık yavrulu petek de genç işçi arıların larva transferi yapılan çerçevenin
koyulduğu yere toplanmaları için gereklidir. Başlatıcı kolonideki diğer çerçeveler ise kapalı
yavrulu, ballı ve polenli olmalıdır. Sürekli üretimlerde her larva transferinden önce bu düzen
sağlanmalıdır.
Bitirici Kolonilerin Hazırlanması ve Kullanılması
 Aşılı yüksükler, çiftleştirme kolonilerine dağıtılacağı güne kadar başlatıcı kolonilerde
tutulabilirler. Ancak bu, büyük çapta üretim yapılan işletmelerde ekonomik olmayacağı gibi
uzun süreli kullanımlarda yetiştirilen ana arının kalitesini de olumsuz yönde etkileyebilir. Bu
nedenle sürekli ana arı üretimi için başlatıcı kolonilerde kabulü sağlanan ana arı hücreleri,
başlatıcı koloniye verilişinden 1-2 gün sonra, ana arısı ızgara ile kuluçkalığa hapsedilmiş 16-18
arılı çerçeveli güçlü kolonilerin üst katına aktarılır. Bu katta ballı, bol miktarda genç işçi arı,
polenli ve kapalı yavrulu çerçeveler bulunmalıdır. Her hafta alt katla üst kat arasında düzen
sağlama açısından çerçeve değiştirmesi yapılmalıdır. Başlangıç kolonisinde bitirici koloniye
aktarılan transfer çerçevesinin yerine yenisi konur ve üretim süreklilik kazanır. Bitirici
kolonilere aktarılan larvaların bu dönemden sonraki beslenme ve bakımları bu kolonilerde
sağlanır.
Çiftleştirme Kutularının Hazırlanması ve Kullanılması
 Transferden sonraki 10. günde kapalı durumdaki ana arı hücreleri bulundukları çıtalardan
ayrılarak 1 gün önceden hazırlanmış çiftleştirme kolonilere dağıtılırlar. Çiftleştirme
kolonilerinin oluşumunda farklı kovan tipleri kullanılmaktadır. Bunlar standart kovanların üçedörde
bölünmüş olanları veya ahşap ya da tecritli malzemeden yapılan küçük çiftleştirme
kutularıdır.
 
1. Çevreyi tanıma ve çiftleşme uçuşundan dönen ana arıların kendi kutularına
dönebilmeleri için bu kutuların giriş delikleri farklı yönlere bakmalı ve geniş bir alana
yerleştirilmelidirler. Ana arıya işaret olması yönünden çiftleştirme kutularının ön
tarafları farklı şekillerde farklı renklerle boyanır. Üretim sezonunun başlangıcında
oluşturulan bu çiftleştirme kolonilerinin sürekliliği her bir ana arının ürettiği
yavrularla sağlanır ve böylece bütün sezon boyunca kullanılabilirler. Ana
arısız kolonilere ana arı verilmesi:
 Kovana yumurtlayan ana arı vermede ki esas kural koloni ile ana arının karşılıklı olarak
birbirini kabul etmelerini sağlamaktır. Bunun için ana arı ile işçi arıların teması oldukça yavaş
olmalı, işçi arılardan besin istemesi için aç bırakılmalı ve kokusunun kovan kokusu ile aynı
oluncaya değin kapalı kalması sağlanmalıdır. Alıştırma kafesleri bu amaçla kullanılan önemli
bir ekipmandır. Kafes koloninin bulunduğu alanın ortalarında bir yerde iki çerçeve arasına 45
derece meyille çıkış deliği ve tel kafes tarafı üste gelecek şekilde yerleştirilmelidir. Kafes
içerisinde ana arı verildiğinde kafeste bakıcı işçi arıların bulunmamasına dikkat edilmelidir.
Özellikle ana arı üreticilerinden alınan ana arıların taşıma sırasında bakımı için içerisine
konulan işçi arılar kafesten çıkarılmalıdır. Çünkü sayıları az da olsa ana arı yanında bulunan
işçi arılar onun farklı bir koloni olduğu izlenimini vereceğinden diğer arılar tarafından ihmal
edilebilir hatta bakılmayarak ölüme terk edilebilir. Kafesin çıkış deliği ana arı konulmadan önce
şekerleme tıkacı veya plastik bir kapakla kapatılmalıdır. Şekerleme tıkacı sertlik derecesine
göre 1-3 gün içerisinde ana arının kendiliğinden serbest kalmasını sağlar. Sertlik derecesi ve
şekerlemenin miktarı ana arının zor veya kolay kabul edilme olasılığına göre ayarlanabilir.
Plastik kapak kullanıldığında arıların çıkışı açmaları olanaksız olduğundan 1-2 gün sonra arıcı
tarafından kovan açılır ve işçi arılar ile ana arının ilişkisi kurulmuş ise kafese dokunulmadan
plastik kapak alınır. Kafesin alınması ise birkaç gün sonra yapılmalıdır. Ana arı verme sırasında
yapılacak bütün çalışmalarda fazla duman kullanılması kabul edilme oranını azalttığından
kovanı açmadan 1-2 dakika önce uçuş deliğinden az miktarda yumuşak duman verilmelidir.
 Ana arıların kovana kabul oranları ana arı ile kovanın içinde bulunduğu koşullara göre
değişim göstermektedir. Özellikle mevsimin etkisi belirgin olarak hissedilir. Örneğin ilkbahar
ve sonbaharda ana kabul oranları yaz mevsimine göre oldukça kolaydır. Bu nedenle yazın
analandırma yapılmasının zorunlu olduğu durumlarda ana arı önce standart çerçeveli ruşete
verilmeli daha sonra anasız koloni ile bu ruşet birleştirilmelidir. 
 Ana arı değiştirme işleminde başarı oranı yapılacak uygulamalarda işçi arıların ana arı
materyaline karşı şiddetli istekleri göz önüne alındığı ölçüde yükselir. Bu konuda bilinmesi
gereken temel esaslar şunlardır;
 
 1. Ana arısı değiştirilecek koloni birkaç dakikadan fazla anasız bırakılmamalıdır. Yani
önceki ana arı alınır alınmaz yeni bir ana arı verilmelidir. Bu süre uzadıkça başarısızlık
artacaktır.
 2. Ana arı kafeste yalnız olmalıdır. Ana arı ile gelen yabancı işçi arıların kokusu kovandaki
arıları alarma geçirecek ve ana arı kazandırmayı güçleştirecektir.
 3. Ana arı kafesi birkaç saat içerisinde ana arıyı serbest bırakacak şekilde düzenlenmeli ve
sorun yaratabilecek arıcı müdahalelerine gerek bırakılmamalıdır.
 4. Ana arı kafesinin yapımında kullanılan tel kafes işçi arıların ana arıyı beslemelerine ve
yalamalarına izin vermelidir. Delikler işçi arıların geçemeyeceği ölçüde fakat olabildiğince
büyük olmalıdır.
 5. Kafes içerisinde çıkış deliğini tıkayan sert şekerleme tıkacından başka ana arı için
herhangi bir besin bulunmamalıdır. Çünkü çiftleşmiş bir ana arı için en ideal besin şans verilirse
işçi arılar tarafından ona verilecek taze arı sütüdür.
 6. Kafes bakıcı arıların yoğun olarak toplandığı genç kuluçka alanında tercihen genç larva
içeren iki çerçeve arasında verilmelidir.
 7. Kafes ana arıdan işçi arılara materyal geçişini engelliyor veya azaltıyorsa işçi arıların
hemen ana arı gözü yaptıkları görülür. Bu durum dikkate alınmamalı ve müdahele
edilmemelidir. Çünkü ana arı kafesten çıkıp bütün arılara yetecek kadar materyal verdiğinde bu
gözler işçi arılar tarafından ihmal edilecektir.
 8. Ana arı verildikten sonra koloni en az dört gün kendi haline bırakılmalıdır. Aksi halde
ana arıyı kabul zorlaşacak ve hatta etrafında toplanıp onu boğabileceklerdir.
 Ana değişiminde uygulanan bir diğer yöntemde kovanın yanına 5 çerçeveli bir ruşet
yerleştirilir ve esas kovandan alınan bir adet arılı ve bir adet çıkmak üzere kuluçka bulunan
çerçeve ruşet içine konur. Kovandan alınan 2-3 kuluçka çerçevesi hafifçe silkilerek tarlacı arılar
uzaklaştırıldıktan sonra üzerinde kalan genç arılar ruşete silkilir ve çerçeveler kovana
yerleştirilir. Ortaya ana arının yumurtlaması için kabartılmış boş bir petek konulduktan sonra
kafes içerisinde yumurtlayan genç bir ana arı verilir. Bir hafta sonra ruşet açılarak kontrol edilir.
Ana arı yumurtlamış ise esas kovanın anası bulunarak alınır ve ortada iki çerçevelik yer açılır.
Kovan ve ruşetteki arılar üzerine ince zerreler halinde tercihen kokulu su püskürtülür. Ruşetteki
kuluçkalı iki çerçeve ana arı ile birlikte alınarak kovanda açılan boşluğa yerleştirilir. Kovan
kapatılır ve ruşette kalan arılar kovanın önüne silkelendikten sonra hafif duman verilerek
kovana girmeleri sağlanır.
 Ana arısız kovanlara hazır döllü ana arı verilmesi zaman kazanma açısından öncelikle
başvurulması gereken bir yöntemdir. Bu yöntemde bölgesel koşullara uygun ırk ve ekotipten
ana arılar seçilmeli ve yetiştirilmede gerekli koşulların sağlanmış olmasına dikkat edilmelidir.
Hazır ana arı ana arı kabulünde en geçerli yöntem olmakla beraber her zaman elverişli hazır bir
ana arı bulmak olası olmayabilir. Bu durumda herhangi bir kovandan alınacak çok sayıda kapalı
ana arı memesi bulunan çerçeve arısız olarak kovana verilebilir. Kesilerek elde edilen tek
memeler zedelenmiş olabileceğinden ve arılara verimli olan bir ana arıyı seçme olanağı
tanımadığından zorunlu kalınmadıkça uygulanmamalıdır. Kapalı meme olmadığı durumlarda
son çare olarak uygulanacak yöntem yumurtalı çerçeve verilerek ana arı gözü yapılmasının
sağlanmasıdır. Ancak bu yöntemde arılar öncelikle 1-2 günlük işçi arı larvalarından daha düşük
verimli ana arı üretimi yapacaklarından bu sakıncayı ortadan kaldırmak için çerçeve verildikten
beş gün sonra meme kontrolü yapılarak kapatılmış memeler imha edilmelidir. Bu uygulamadan
sonra bırakılan açık ana arı yüksüklerinde üretilen bütün ana arı larvaları yumurtadan çıktıkları
andan itibaren ana arı olmak üzere özenle yetiştirildiklerinden yüksek verimli olacaklardır.
Ana Arının Önemi Ve Üretimi :
 Çiftleşme sonrası yumurtlamaya başlayan ana arı, ilk işçi arı yavru gözleri kapanana kadar
2-3 haftalık süre ile çiftleştirme kolonisinde yumurtlamaya devam ettirilir. Bu süre sonunda ana
arılar satılarak bunların yerine çıkmak üzere olan yeni ana arı hücreleri verilir. Ana arı
hücrelerinin bulundukları çıtalardan alınmasında ve dağıtılmasında dikkatli davranılmalı,
hücreler bu işlemler sırasında çıtadaki konumunda dağıtılmalı ve ters çevrilmemelidir. Ana arı
hücrelerinin çiftleştirme kolonilerine verilmesinin ardından, transfer edilen larvanın yaşına
bağlı olarak 2-3 gün sonra ana arılar çıkar. Ana arı hücrelerinin çiftleştirme kolonilerine
verilişinden 4-5 gün sonra yapılacak kontrollerde ana arı çıkmayan hücreler ya da işçi arılarca
bozulmuş hücreler görülebilir. Bu durumda yeni hücreler verilmelidir.
Ana Arıların Çiftleşmesi
 Çiftleşme kutularında çıkışlarını gerçekleştiren ana arılar 2-3 günlük olduklarında çevreyi
tanıma uçuşu yaparlar ve daha sonraki 2-3 gün içinde de çiftleşme uçuşuna çıkarlar. Çiftleşme
"Erkek Arı Toplanma Alanı" olarak adlandırılan özel bir alanda, havada 10-30 metre
yükseklikte uçarken gerçekleşir. Erkek Arı Toplanma Alanına ulaşan ana arı salgıladığı seks
feromonu ve görme yoluyla erkek arılarca keşfedilir. Sayısı, 6-20 arasında değişebilen erkek
arı ile çiftleşen ana arı kendi kolonisine (çiftleşme kutusuna) dönerek 3-5 gün sonra
yumurtlamaya başlar. Ana arıyla çiftleşen erkek arılar çiftleşme sonrası ölürler. Ana arı, erkek
arı toplanma bölgesinde yeterli sayıda erkek arı bulunmayışı ve olumsuz iklim şartları altında
yeterli sayıda erkek arı ile çiftleşemezse aynı günde veya takip eden günlerde 1-2 kez daha
çiftleşme uçuşuna çıkabilir.
 Çıkıştan itibaren 20 gün içinde çiftleşmeyen ana arılar çiftleşme isteğini kaybederek dölsüz
yumurta yumurtlamaya başlarlar ki artık bundan sonra çiftleşme gerçekleşmez. Çiftleşmenin
kontrol altına alınması, ya en az 8-10 km yarı çaplı izole bölgeler ya da yapay tohumlama ile
sağlanır.
Ana Arıların Yapay Tohumlanması
 Ana arıların yapay tohumlanması zor bir işlem olmamakla birlikte, yetenek ve tecrübe
isteyen bir iştir. Teknik arıcılıkta, yapay tohumlama yapılabilmektedir. Bu uygulamada,
damızlık değer taşıma gibi özel öneme sahip kolonilere ait erkek arılardan toplanan spermler
laboratuar ortamında, yapay dölleme cihazı ile mikroskop altında özel bir amaç için yetiştirilen
ana arıya enjekte edilir. Ana arıların yapay tohumlanması zor bir işlem olmamakla birlikte,
yetenek ve tecrübe isteyen bir iştir. Bu uygulama üretim materyali olarak kullanılacak ana arı 
üretiminden ziyade araştırma ve ıslah çalışmalarında saf ırk ya da hibrit elde etmede
çiftleşmenin kontrol altında alınması amacıyla yapılmaktadır.
Ana Arıların Üretim Kolonilerine Verilmesi
 Çiftleştirme kutularında yumurtlamaya başlayan ana arıların buralardan alınıp satılması
veya başka yolla değerlendirilmesi sürekli üretimlerde bir zorunluluktur. Yumurtlayan ana
arıların diğer kolonilere verilmesinde en önemli işlem, öncelikle koloninin hazır hale
getirilmesidir. Bunun için ana arının verileceği kolonide döllü veya dölsüz ana arı ya da ana arı
hücresi bulunmamalıdır.
Ana arının verileceği kolonideki eski ana arı imha edildikten bir gün sonra ana arının bulunduğu
kafes yavrulu iki çerçeve arasına havalandırma ve besleme delikleri ön ve arka tarafa bakacak
şekilde yerleştirilir. Ertesi gün kek haznesinin bulunduğu taraftaki çıkış deliği açılarak arıların
keki yiyerek ana arıyı çıkarmaları sağlanır. Bundan sonra kovan açılıp fazlaca kurcalanmamalı,
ancak 2-3 gün sonra ana arı ve yumurta kontrolü yapılmalıdır.
 Teknik arıcılıkta yumurtlayan hazır ana arı kullanılması ana arı kayıplarında ya da yapay
oğullara ana arı kazandırılmasında önemli avantajlar sağlar. Ana arıların yumurtlamaya
başlamalarında 25-30 gün gibi zaman kazanılması, koloninin kendisinin çıkardığı ana arının
çiftleşememesi riskini ortadan kaldırması ve orijini belli materyal kazanılmış olması bu
avantajlardan bazılarıdır. Ancak, önemli avantajlarına rağmen arıcılarımız arasında hazır ana
arı kullanma alışkanlığı yeterince yaygın değildir.